IINTE.edu.pl Innowacje Internetowe. Portal edukacyjny.

Internet nie został wynaleziony przez jedną osobę, lecz powstał dzięki pracy wielu naukowców i inżynierów na przestrzeni dekad. Kluczowe postaci to Joseph Licklider (pierwsza wizja globalnej sieci w latach 60.), Paul Baran (komutacja pakietów w 1962 r.) oraz Vinton Cerf i Robert Kahn (protokół TCP/IP w 1974 r.), a Tim Berners-Lee stworzył WWW w 1989 r.

Tutaj przeczytasz:

Ten poradnik to kompleksowy przewodnik po historii internetu – od pierwszych koncepcji po globalną sieć, jaką znamy dziś. Dowiesz się, jak powstał, kto odegrał kluczową rolę, jakie były przełomy technologiczne i polski akcent w tej historii. Idealny dla miłośników technologii, studentów i wszystkich ciekawych, jak sieć ewoluowała.

Wstęp – dlaczego internet nie ma jednego wynalazcy?

Internet to nie pojedynczy wynalazek, ale rezultat współpracy instytucji wojskowych, uniwersytetów i firm. Powstał w kontekście zimnej wojny, by zapewnić odporną komunikację w razie ataku nuklearnego. Początki sięgają lat 60. XX wieku, kiedy Amerykanie szukali sposobu na zdecentralizowaną sieć komputerów.

Kluczowa idea – zamiast centralnego serwera (łatwego do zniszczenia), dane miały być dzielone na pakiety i przesyłane różnymi ścieżkami. To fundament dzisiejszego internetu.

Kluczowe postacie w historii internetu

Oto główni pionierzy, bez których nie byłoby sieci. Ich wkład opisujemy chronologicznie.

1. Joseph Licklider – ojciec wizji globalnej sieci (lata 50.–60.)

J.C.R. Licklider, amerykański psycholog i informatyk, w 1959 r. opublikował pracę „Man-Computer Symbiosis”, wizjonując ścisłą współpracę człowieka i maszyny. W latach 1962–1963, pracując dla ARPA (agencja Departamentu Obrony USA), opisał globalną sieć komputerów umożliwiającą szybki transfer danych i komunikację. Jako szef programu w ARPA sfinansował pionierskie badania nad sieciami, zasiewając ideę, która urosła do internetu.

2. Paul Baran – twórca komutacji pakietów (1962 r.)

Paul Baran, inżynier o polskich korzeniach (urodzony w Polsce jako Paweł Baran), pracował dla RAND Corporation. W 1962 r. opublikował wielotomową pracę o rozproszonych sieciach cyfrowych, odpornych na zniszczenia wojenne. Opracował komutację pakietów – dane dzielone są na małe pakiety, przesyłane niezależnymi trasami i składane na końcu. Jego koncepcja „gorącego kartofla” (hot-potato routing) zwiększała odporność i redundancję sieci.

Ciekawostka: koncepcja powstała na zlecenie US Air Force, by sieć mogła przetrwać potencjalny konflikt nuklearny.

3. ARPANET i pierwsze połączenia (1969 r.)

W 1969 r. ARPA uruchomiła ARPANET – pierwszą działającą sieć opartą na komutacji pakietów. Pierwsze węzły powstały na UCLA (Los Angeles), Stanford Research Institute, University of California Santa Barbara i University of Utah.

Pierwsza wiadomość została wysłana 29 października 1969 r.: próba przesłania słowa LOGIN skończyła się na LO (system się zawiesił); godzinę później udało się przesłać pełne LOGIN. Wkrótce dołączono kolejne węzły i sieć zaczęła rosnąć.

4. Raymond Tomlinson – wynalazca e-maila (1971 r.)

Raymond Tomlinson wysłał pierwszy e-mail w ARPANET w 1971 r. (niektóre źródła podają 1970 r.). Wiadomość była testowa, np. QWERTYUIOP, wysłana do samego siebie. To on wybrał znak @ do separacji nazwy użytkownika od serwera.

5. Vinton Cerf i Robert Kahn – protokół TCP/IP (1974 r.)

Vint Cerf i Robert Kahn opracowali TCP/IP – standard przesyłania danych między sieciami. TCP zapewnia niezawodność, IP adresowanie. W 1983 r. ARPANET przeszedł na TCP/IP – tę datę uznaje się za oficjalne narodziny internetu. Nic dziwnego, że nazywa się ich „ojcami internetu”.

6. Tim Berners-Lee – World Wide Web (1989–1991 r.)

Tim Berners-Lee (wspólnie z Robertem Cailliau) w CERN stworzył WWW – przeglądarkę, serwer HTTP, język HTML i system URL. W 1991 r. udostępnił projekt publicznie i za darmo. Pierwsza strona działała pod adresem info.cern.ch/hypertext/WWW/TheProject.html. W 2004 r. Berners-Lee otrzymał szlachectwo.

Dla szybkiego podsumowania wkładu pionierów przedstawiamy przejrzystą tabelę:

Pionier Rok Kluczowy wkład
Joseph Licklider 1962–1963 Wizja globalnej sieci
Paul Baran 1962 Komutacja pakietów
Raymond Tomlinson 1971 Pierwszy e-mail i znak @
Vinton Cerf i Robert Kahn 1974 Protokół TCP/IP
Tim Berners-Lee 1989–1991 WWW, HTTP, HTML, URL

Chronologia rozwoju internetu – krok po kroku

Poniżej znajdziesz najważniejsze daty i wydarzenia, które ułożyły drogę od ARPANET do współczesnego internetu:

  • 1958 – powstanie ARPA (obecnie DARPA);
  • 1969 – uruchomienie pierwszych węzłów ARPANET;
  • 1970–1971 – wysłanie pierwszego e-maila w sieci ARPANET;
  • 1973 – ARPANET staje się siecią międzynarodową (UK, Norwegia);
  • 1983 – TCP/IP staje się oficjalnym standardem komunikacji;
  • lata 80. – intensywny rozwój sieci w Europie (w Polsce: pierwsze łącze w 1990 r., 9600 bit/s);
  • 1990–1991 – publiczne udostępnienie WWW;
  • 1993 – Mosaic, pierwsza popularna przeglądarka graficzna;
  • lata 90. – komercjalizacja: NSFNET otwiera internet dla firm.

Internet w Polsce – pierwsze łącze 26 września 1990 r. (Uniwersytet Warszawski–CERN), pierwszy e-mail 20 listopada 1990 r.

Jak działa internet – krótka instrukcja techniczna

Rozumiejąc historię, łatwiej ogarnąć mechanizmy działania współczesnej sieci:

  1. Komutacja pakietów – dane są dzielone na pakiety z nagłówkami (adresy IP) i przesyłane niezależnymi trasami;
  2. TCP/IP – zestaw protokołów zapewniających niezawodne przesyłanie (TCP) i adresowanie w sieci (IP);
  3. Routing – pakiety skaczą między routerami zgodnie z aktualnie najlepszą ścieżką (jak „gorący kartofel”);
  4. WWW – protokoły HTTP/HTTPS przesyłają strony i aplikacje (HTML/CSS/JS).

Tak w skrócie działają warstwy transportu i internetu:

TCP: Podziel dane → Numeruj pakiety → Potwierdź odbiór → Złóż całość.

IP: Adresuj (IPv4: 192.168.0.1; IPv6: nowszy i pojemniejszy).

Instrukcja dla początkujących:

  • sprawdź adres IP – wpisz ipconfig (Windows) lub ifconfig (Linux/Mac);
  • przetestuj łączność – użyj polecenia ping google.com;
  • zdiagnozuj trasę – uruchom tracert google.com (Windows) lub traceroute google.com (Linux/Mac).

Mity i ciekawostki

Aby uporządkować fakty, zwróć uwagę na poniższe punkty:

  • mit – Al Gore „wynalazł” internet – w rzeczywistości wspierał rozwój infrastruktury i finansowanie;
  • ciekawostka – ARPANET początkowo służył środowisku naukowemu i wojsku;
  • przyszłość – od ARPANET po 5G i satelity Starlink: sieć pozostaje rozproszona i odporna.