Płatności odroczone Mokka, będące przykładem usługi typu „kup teraz, zapłać później” (BNPL – Buy Now, Pay Later), przez kilka lat stanowiły istotne rozwiązanie finansowe na polskim rynku e-commerce i w handlu detalicznym. Mokka była systemem oferowanym przez rosyjską spółkę Revo Technologies, który pozwalał odroczyć płatność o 30 dni bez opłat lub rozłożyć ją na elastyczne raty do 24 miesięcy, wspierany przez szeroką sieć partnerów z branży mody, kosmetyki, biżuterii i RTV-AGD. Od stycznia 2024 r. Mokka wycofała się z polskiego rynku i została wykreślona z rejestru instytucji pożyczkowych KNF. Niniejszy materiał porządkuje najważniejsze fakty o Mokka, osadza je w szerszym kontekście BNPL w Polsce i wskazuje praktyczne wnioski dla konsumentów.
- Natura i mechanika płatności odroczonych oraz ich pozycja na rynku finansowym
- Historia i funkcjonowanie usługi Mokka na polskim rynku
- Przyczyny wycofania się Mokki z polskiego rynku i regulacyjny kontekst
- Porównanie Mokki z innymi operatorami płatności odroczonych na polskim rynku
- Zalety i wady płatności odroczonych – perspektywa konsumentów i sprzedawców
- Profil i zachowania konsumentów korzystających z BNPL
- Kontekst regulacyjny i ochrona konsumentów
- Praktyczne poradniki – jak rozsądnie korzystać z płatności odroczonych
- Dostępne alternatywy dla Mokki i inne rozwiązania BNPL
- Perspektywy przyszłości rynku BNPL w Polsce
Natura i mechanika płatności odroczonych oraz ich pozycja na rynku finansowym
Definicja i charakterystyka płatności odroczonych
Płatności odroczone (BNPL) to nowoczesny model finansowania zakupów, który pozwala zapłacić później za towar lub usługę otrzymaną od razu. W praktyce BNPL jest formą krótkoterminowego kredytu konsumenckiego. Z perspektywy sprzedawcy oznacza to natychmiastowe otrzymanie środków, a ryzyko i rozliczenie z klientem bierze na siebie operator BNPL.
Jak ujmuje tę ideę ekspertka cytowana w materiale:
sposób uregulowania należności powstającej z tytułu nabycia usługi lub produktu, ale dopiero po jakimś czasie
Aby lepiej zrozumieć role stron w BNPL, warto je uporządkować:
- konsument – korzysta z krótkoterminowego finansowania, kupuje teraz i spłaca później;
- sprzedawca – otrzymuje płatność od razu od operatora, bez ryzyka opóźnień po stronie klienta;
- operator BNPL – weryfikuje klienta, finansuje transakcję i rozlicza spłatę, zarządzając ryzykiem kredytowym.
Typowy proces zakupowy BNPL przebiega w kilku szybkich krokach:
- Klient wybiera produkt w sklepie online lub stacjonarnym i wskazuje BNPL jako metodę płatności;
- Operator dokonuje szybkiej weryfikacji i akceptacji (często poniżej minuty, np. w PKO BP – w bankowości internetowej, bez podawania dochodów);
- Klient otrzymuje towar od razu, a płatność reguluje później – zwykle w ciągu 30 dni bez kosztów lub w ratach.
Kontekst rynkowy i wzrost popularności BNPL w Polsce
Polski BNPL rośnie dynamicznie, lecz wciąż ma niski punkt startu: około 2% zakupów w Polsce finansowanych jest BNPL wobec ok. 7% w innych krajach Europy. To sugeruje duży potencjał wzrostu. Prognozy na 2025 r. wskazują tempo ok. 14,1% r/r i wartość rynku ok. 1,74 mld USD, a w latach 2025–2030 średnioroczny wzrost (CAGR) ok. 10% do ok. 2,8 mld USD.
Rozpoznawalność i adopcja rosną: według badania „Płatności ratalne i odroczone 2023/24” dla Comfino, dziewięciu na dziesięciu Polaków słyszało o BNPL, a niemal połowa korzystała w ostatnim roku. W 2023 r. liczba transakcji wiodących operatorów wzrosła o 66% r/r, a ich wartość o 71% r/r.
Historia i funkcjonowanie usługi Mokka na polskim rynku
Okres działalności i zakres oferowanych usług
Mokka, należąca do Revo Technologies (Rosja), zadebiutowała w Polsce na przełomie 2020/2021 r., współpracując z szeroką siecią detalistów. Najważniejsi partnerzy obejmowali m.in.:
- W.KRUK,
- YES,
- Puccini,
- Briju,
- Verona,
- Diverse,
- Paris Optique,
- Kross,
- PAWO,
- Deni Cler,
- Adrenaline (Nike, Adidas),
- TECNO-Store.pl,
- SimplyBuy.pl.
Model działania obejmował 30 dni odroczenia bez opłat oraz raty (najczęściej 3, 6 lub 10 mies.). Platforma działała w oparciu o limit kredytowy przyznawany klientowi. RRSO limitu – przed ostatnimi podwyżkami stóp – wynosiła ok. 55%, co istotnie podnosiło koszt przedłużania spłaty poza okres bezodsetkowy.
Dynamika wzrostu i zasięg rynkowy
Mokka była obecna m.in. w ponad 180 sklepach YES i udostępniała aplikację mobilną do zarządzania zobowiązaniami. Pomimo współpracy z rozpoznawalnymi sieciami, skala biznesu pozostała ograniczona.
Z danych KRS: w 2022 r. przychody wyniosły ok. 100 tys. zł przy stracie ok. 10 mln zł; w 2023 r. przychody ok. 180 tys. zł przy stracie netto ok. 4,8 mln zł. Wysokie straty i mała skala utrudniały osiągnięcie rentowności.
Przyczyny wycofania się Mokki z polskiego rynku i regulacyjny kontekst
Wycofanie z rynku i utrata licencji
Na początku 2024 r. Mokka najpierw zawiesiła sprzedaż, tłumacząc to problemami technicznymi, po czym została wykreślona z listy firm pożyczkowych KNF. Tak komunikowano zmianę na stronie operatora:
począwszy od stycznia 2024 r. Mokka nie będzie już dokonywać finansowania transakcji konsumenckich w Polsce
Powodem wykreślenia było niespełnianie aktualnych wymogów dla instytucji pożyczkowych (m.in. min. 1 mln zł kapitału zakładowego, rada nadzorcza w sp. z o.o.). Decyzję o wycofaniu ułatwiała niewielka skala działalności w Polsce na tle całej grupy Revo.
Zmiana statusu regulacyjnego i powrót na rynek
W 2025 r. pojawiła się informacja o ponownym, przejściowym wpisie Revo na listę KNF, jednak wkrótce spółka – na własny wniosek – została ponownie wykreślona. To definitywnie zakończyło plany powrotu Mokki na polski rynek. Obsługę istniejących zobowiązań przejęła kancelaria Inkaso WEC.
Porównanie Mokki z innymi operatorami płatności odroczonych na polskim rynku
Krajobraz konkurencji i główni gracze
Liderem przychodów jest Allegro Pay (ok. 251,6 mln zł w 2023 r.). PayPo – polski fintech z 2016 r. – osiągnął ok. 192,2 mln zł przychodów i oferuje limit zakupowy do 3000 zł (maks. wartość pojedynczego zakupu 2000 zł).
Twisto (Czechy) zanotowało ok. 27 mln zł przychodów, a Klarna (Szwecja) ok. 18 mln zł w Polsce. Twisto oferuje 30 dni odroczenia dla niezalogowanych i 45 dni dla zalogowanych oraz raty; Klarna – 30 dni bez opłat i funkcję Snooze dla krótkiego przesunięcia terminu.
Analiza porównawcza – szybki przegląd funkcji
Dla szybkiego porównania wybranych cech kluczowych operatorów BNPL w Polsce:
| Operator | Okres bez kosztów | Raty | Limit/warunki | Dostępność |
|---|---|---|---|---|
| PayPo | 30 dni | Tak | Limit do 3000 zł; maks. zakup 2000 zł | Szeroka integracja z polskim e-commerce |
| Klarna | 30 dni (+ Snooze) | Tak | Warunki zależne od oceny klienta | Ponad 4000 polskich sklepów online |
| Twisto | 30 dni (45 dni dla zalogowanych) | Tak | Warunki zależne od oceny klienta | Dziesiątki tysięcy sklepów w PL i CZ |
| Allegro Pay | 30 dni | Tak | Limit ok. 30–4200 zł | Tylko w serwisie Allegro |
| Mokka | 30 dni | Tak (3/6/10 mies.) | Limit przyznawany indywidualnie; RRSO ok. 55% przy przedłużeniach | Wycofana z Polski od 01.2024 |
Wspólnym mianownikiem jest 30-dniowe odroczenie bez kosztów, ale zasięg akceptacji i stabilność finansowa operatorów różnią się znacząco.
Zalety i wady płatności odroczonych – perspektywa konsumentów i sprzedawców
Główne korzyści dla konsumentów
Najważniejsze atuty BNPL dla kupujących to:
- elastyczność finansowa – możliwość zakupu mimo chwilowego braku środków, szczególnie przy wpływie pensji w najbliższych dniach;
- brak kosztów przy spłacie na czas – odroczenie (zwykle 30 dni) bez odsetek i prowizji, konkurencyjne wobec kart kredytowych;
- lepsza kontrola budżetu – zachowanie płynności i dopasowanie terminu spłaty do sytuacji finansowej;
- „testowanie” produktu – możliwość sprawdzenia jakości/rozmiaru (np. odzieży) przed faktycznym obciążeniem konta.
Korzyści dla sprzedawców i ekosystemu
Dla przedsiębiorców BNPL zwykle przekłada się na konkretne wyniki:
- wyższa konwersja – szybkie decyzje zakupowe dzięki odsunięciu płatności;
- większa wartość koszyka – wzrost średniej wartości o 20–40% obserwowany po wdrożeniach BNPL;
- natychmiastowy wpływ środków – sprzedawca dostaje pieniądze od operatora od razu, a ryzyko kredytowe pozostaje po stronie BNPL.
Główne wady i ryzyka
Najczęściej wskazywane zagrożenia to:
- impulsywne zakupy i ryzyko zadłużenia – prostota BNPL bywa bodźcem do nadmiernej konsumpcji, szczególnie u młodszych użytkowników;
- opóźnienia i koszty – przeoczenie wielu terminów spłat prowadzi do odsetek i opłat, które szybko się kumulują;
- wpływ na historię i zdolność kredytową – opóźnienia obniżają scoring i mogą skutkować wpisem do rejestrów dłużników.
Transakcje BNPL są raportowane do BIK – nieterminowe spłaty realnie obniżają wiarygodność kredytową.
Profil i zachowania konsumentów korzystających z BNPL
Charakterystyka demograficzna
Wśród osób wnioskujących o BNPL i sprawdzanych w KRD przeważają kobiety (~60%). Najliczniejsze są grupy w wieku 26–35 lat, następnie 36–45 (ok. 31%) i 46–55 (ok. 15%). Zdarzają się także osoby poniżej 18. roku życia, co wymaga czujności rodziców.
Użytkownicy BNPL to zwykle osoby aktywne zawodowo, często z wieloma jednoczesnymi zobowiązaniami (kredyt mieszkaniowy, leasing, raty). Taki profil wymaga u operatorów szybkiej, trafnej oceny zdolności i sprawnej windykacji w razie opóźnień.
Wzorce zakupowe i kategorie produktów
Najczęściej finansowane BNPL kategorie to:
- elektronika – 55% wskazań;
- odzież i obuwie – 47% wskazań;
- dom i ogród – 34% wskazań.
Co druga osoba rezygnuje ze sklepów, które nie oferują BNPL – dostępność metody stała się kluczowym kryterium obok ceny i asortymentu. Dla niskich kwot (do 100 zł) dominuje BLIK/przelew (ok. 70%), ale wraz ze wzrostem wartości koszyka zainteresowanie BNPL rośnie.
Kontekst regulacyjny i ochrona konsumentów
Rola KNF i KRD
Firmy BNPL w Polsce muszą figurować w rejestrze instytucji pożyczkowych KNF i spełniać wymogi (m.in. kapitał min. 1 mln zł, rada nadzorcza w sp. z o.o.). Celem jest stabilność operatorów i ochrona konsumentów.
Krajowy Rejestr Długów wspiera ocenę wiarygodności. Operatorzy masowo pobierają raporty (13,5 mln zapytań w niecałe 5 lat; prognoza ponad 4 mln rocznie do końca 2025 r.). Osoby figurujące w KRD mogą mieć utrudniony dostęp do BNPL.
Kampania UOKiK i edukacja konsumentów
UOKiK prowadzi kampanię „Sprawdź, czy Cię stać!”, przypominając: BNPL to kredyt – brak spłaty w terminie oznacza koszty i może obniżyć zdolność kredytową. Im więcej transakcji i dłuższe odroczenia, tym wyższe ryzyko przeoczeń i spirali długów.
Praktyczne poradniki – jak rozsądnie korzystać z płatności odroczonych
Kluczowe zasady odpowiedzialnego korzystania
Aby czerpać korzyści z BNPL i unikać kosztownych błędów, trzymaj się tych zasad:
- kupuj tylko to, na co Cię stać – przed wyborem BNPL upewnij się, że w terminie spłaty będziesz mieć środki;
- pilnuj terminów – ustaw przypomnienia w kalendarzu/aplikacji, aby uniknąć odsetek i opłat;
- kontroluj łączną liczbę zobowiązań – prowadź prosty rejestr (np. arkusz, aplikacja) wszystkich zakupów BNPL;
- nie zastępuj BNPL oszczędnościami – to narzędzie krótkoterminowe, nie sposób na trwały brak poduszki finansowej.
Rekomendacje dla konkretnych sytuacji
BNPL może się sprawdzić w poniższych scenariuszach:
- nagłe wydatki – zakup „na już”, gdy wiesz, że środki wpłyną niebawem;
- promocje ograniczone czasowo – wykorzystanie okazji cenowych bez czekania na wypłatę;
- planowanie budżetu – przewidywalny wpływ środków i zaplanowana spłata;
- alternatywa dla karty kredytowej – gdy nie chcesz/nie możesz korzystać z tradycyjnych produktów bankowych.
Dostępne alternatywy dla Mokki i inne rozwiązania BNPL
Porównanie głównych konkurentów Mokki
PayPo – 30 dni bez opłat, limit do 3000 zł, szeroka akceptacja (m.in. Empik, Sephora, Reserved, CCC).
Klarna – 30 dni bez opłat i funkcja Snooze; dostępna w ponad 4000 polskich e-sklepów (szczególnie moda).
Twisto – 45 dni dla zalogowanych (30 dni dla niezalogowanych), raty; szeroka akceptacja w PL i CZ.
Allegro Pay – limit ok. 30–4200 zł, raty; dostęp tylko w serwisie Allegro.
Nowe opcje bankowe – m.in. BLIK Płacę Później czy Alior Pay – pokazują rosnące zaangażowanie banków w BNPL.
Cechy do rozważenia przy wyborze operatora
Przy wyborze BNPL zwróć uwagę na:
- warunki odroczenia – długość okresu bez kosztów (zwykle 30–45 dni) i zasady naliczania opłat po terminie;
- dostępność w sklepach – gdzie dana metoda jest akceptowana i jak szeroka jest sieć partnerów;
- koszty dodatkowe – opłaty za opóźnienia, prowizje za raty, całkowity koszt kredytu;
- narzędzia zarządzania – aplikacja, powiadomienia o terminach, czytelny panel klienta;
- reputację i opinie – doświadczenia innych użytkowników i wiarygodność operatora.
Perspektywy przyszłości rynku BNPL w Polsce
Prognozowany wzrost i potencjał
Rynek BNPL ma rosnąć z ok. 1,52 mld USD (2024) do ok. 2,8 mld USD do 2030 r. (ok. 10% CAGR). Niska penetracja (ok. 2% zakupów vs ~7% w Europie) daje przestrzeń do dalszej adopcji.
Trendy i innowacje
Kierunki rozwoju, które już widać na horyzoncie:
- ekspansja offline – BNPL coraz częściej dostępny także w sklepach stacjonarnych;
- wejście banków – własne rozwiązania BNPL (np. PKO BP, mBank, Santander, Alior) oraz integracje z bankowością;
- rozszerzenie na B2B – oferta dla MŚP bez historii kredytowej, wsparcie w finansowaniu obrotowym;
- nowe modele – dłuższe odroczenia (45/60 dni), pożyczki gotówkowe w ramach limitu BNPL.
Implikacje regulacyjne
Od 2024 r. BNPL w Polsce objęty jest nadzorem KNF, co wzmacnia standardy ochrony konsumentów. Można oczekiwać doprecyzowania zasad: większej przejrzystości umów, ujednoliconych standardów informacyjnych i potencjalnych limitów kosztów po terminie spłaty.