Do większości połączeń Ethernet wystarczą 4 żyły (2 pary skręcone) dla prędkości do 100 Mb/s, ale dla pełnej wydajności – zwłaszcza powyżej 1 Gb/s – zalecane są wszystkie 8 żył (4 pary). Wybór zależy od prędkości łącza, kategorii kabla (np. CAT5e, CAT6) i długości odcinka.
Ten rozbudowany poradnik (oparty na standardach TIA/EIA) wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące kabli do internetu: liczbę żył, standardy, zaciskanie wtyczek RJ45, typy ekranowania i praktyczne wskazówki montażowe. Idealny dla domu, firm i instalatorów, którzy chcą niezawodnego połączenia LAN.
Budowa kabla Ethernet – ile żył i dlaczego to ważne?
Kabel do internetu to zazwyczaj skrętka UTP lub FTP, składająca się z 4 par żył (łącznie 8 cienkich przewodów miedzianych), skręconych parami w celu redukcji zakłóceń. Różne kolory par (np. biało-pomarańczowy, pomarańczowy, biało-zielony) ułatwiają poprawne zaciskanie.
Minimalna liczba żył: 4 (2 pary) – wystarczy do Fast Ethernet (100 Mb/s), np. połączeń komputer–router; używane są pary 2 i 3 (pomarańczowa i zielona w standardzie T568B).
Pełne 8 żył (4 pary) – konieczne dla Gigabit Ethernet (1 Gb/s i więcej), np. 1000Base‑T; wszystkie pary jednocześnie transmitują i odbierają dane; bez kompletu 8 żył prędkość spada do 100 Mb/s.
Dlaczego nie zawsze 8? W prostych połączeniach 4 żyły oszczędzają materiał, ale do nowoczesnych łączy 300–1000 Mb/s zawsze stosuj 8 żył, aby uniknąć wąskiego gardła.
Dla szybkiego rozeznania dobierz liczbę żył do zastosowania:
| Zastosowanie | Liczba żył | Maks. prędkość | Standard |
|---|---|---|---|
| Podstawowy internet (do 100 Mb/s) | 4 (2 pary) | 100 Mb/s | 100Base-TX |
| Szybki internet domowy (do 1 Gb/s) | 8 (4 pary) | 1 Gb/s | 1000Base-T |
| Profesjonalny (10 Gb/s+) | 8 (4 pary, ekranowane) | 10 Gb/s | CAT6a/7 |
Kategorie kabli Ethernet – który wybrać do internetu?
Kable dzielą się na kategorie (CAT), które określają pasmo, prędkość i odporność na zakłócenia. Oto najpopularniejsze opcje i kiedy je wybrać:
- CAT5e – do 1 Gb/s na 100 m, pasmo 100 MHz; idealny do domowego internetu 100–600 Mb/s; cena: 1,50–2,50 zł/mb (UTP);
- CAT6 – do 10 Gb/s na 55 m (1 Gb/s na 100 m), pasmo 250 MHz; lepszy na dłuższe dystanse; cena: 2–4 zł/mb;
- CAT6a – do 10 Gb/s na 100 m, pasmo 500 MHz; dobry do Smart Home i 1 Gb/s+; cena: 3–4 zł/mb;
- CAT7/8 – do 10–40 Gb/s, zwykle w pełni ekranowane; do serwerowni; cena 3,50–8,50 zł/mb; nadmiarowe dla domu.
Zalecenie: do typowego łącza (do 1 Gb/s) wybierz CAT6 UTP – to rozsądna cena, niezawodność i zapas na przyszłość. Dla odcinków >50 m lub w środowisku z zakłóceniami rozważ ekranowany FTP.
Typy ekranowania – kiedy chronić przed zakłóceniami?
Skrętki występują w wersjach nieekranowanych i ekranowanych. Oto krótkie porównanie:
| Typ | Opis | Zastosowanie | Cena (przybliżona) |
|---|---|---|---|
| UTP | Bez ekranu, 4 pary skręcone | Dom, biuro bez zakłóceń | Najtańsza |
| FTP (F/UTP) | Ekran foliowy na wszystkich parach | Średnie zakłócenia (np. obok przewodów elektrycznych) | +0,50–1 zł/mb |
| SF/FTP | Indywidualne folie na parach + siatka | Wysokie zakłócenia, przemysł | Droższa |
Wskazówka: w domu zwykle wystarczy UTP. Jeśli stosujesz kabel ekranowany, zakończ go ekranowanymi gniazdami i urządzeniami – tylko wtedy ekran działa poprawnie.
Jak zacisnąć wtyk RJ45? krok po kroku z instrukcją
Wtyczka RJ45 ma 8 pinów dla 8 żył. Użyj solidnej zaciskarki (ok. 20–50 zł). Standardem w Polsce jest T568B.
Kolejność żył T568B (patrząc na wtyk z pinami w dół):
- Biało-pomarańczowy
- Pomarańczowy
- Biało-zielony
- Niebieski
- Biało-niebieski
- Zielony
- Biało-brązowy
- Brązowy
Instrukcja zaciskania (zrób to sam, 5 minut):
- Odetnij zewnętrzną osłonę na ok. 5 cm, uważając, by nie naruszyć izolacji par.
- Rozkręć pary na 2–3 cm i ułóż przewody według T568B (wyprostuj żyły).
- Wsuwaj żyły do wtyku RJ45 aż do samego końca, zachowując kolejność.
- Zaciśnij wtyk zaciskarką do wyczuwalnego kliknięcia; przytnij nadmiar osłony.
- Sprawdź testerem (ok. 20 zł) lub podłącz i zweryfikuj prędkość łącza.
Typ T568A (rzadszy) – zamień miejscami pary zieloną z pomarańczową. Błąd w kolejności często skutkuje brakiem połączenia lub spadkiem do 100 Mb/s.
W razie wątpliwości skorzystaj z tutoriali wideo (np. „jak zacisnąć RJ45 T568B”), które pokazują dokładnie układ żył.
Montaż kabla do internetu – praktyczne wskazówki
Przed montażem zwróć uwagę na kluczowe zasady instalacji skrętki:
- maksymalna długość – 100 m dla 1 Gb/s (CAT5e/6); do 50 m praktycznie bez strat; przy dłuższych odcinkach użyj przełącznika lub CAT6a; w praktyce 100 Mb/s bywa stabilne nawet przy ~150 m;
- układanie – nie przekraczaj promienia gięcia < 4× średnica kabla; pracuj w temp. 0–60°C; zachowaj odstęp od przewodów 230 V min. 30 cm;
- montaż w ścianie – prowadź w rurach osłonowych i zakończ w puszce (keystone); przy światłowodzie FTTH od ONT/terminala do routera zastosuj skrętkę;
- diagnostyka – w razie problemów sprawdź prędkość (speedtest), wtyki i kategorię przewodu; Gigabit wymaga 8 żył na obu końcach.
Koszty przykładowe (2023+):
| Pozycja | Orientacyjna cena |
|---|---|
| Gotowy przewód 10 m CAT6 UTP | 20–40 zł |
| Zaciskarka + tester | 50–100 zł |
Podsumowujące rady – co kupić teraz?
Jeśli chcesz szybko wybrać właściwy przewód, kieruj się poniższą ściągą:
- internet do 100 Mb/s – 4 żyły, najlepiej CAT5e UTP;
- 300 Mb/s–1 Gb/s – pełne 8 żył, CAT6 UTP/FTP;
- przyszłościowo (10 Gb/s) – CAT6a lub CAT7.
Zawsze testuj instalację po zakończeniu – prawidłowo zakończona skrętka pozwala realnie osiągnąć prędkości z umowy.