BIOS i UEFI – jak przełączyć tryb i przywrócić ustawienia fabryczne

BIOS i UEFI to oprogramowanie układowe płyty głównej – działa „pod” systemem operacyjnym i decyduje, z czego komputer startuje, jak widzi dyski oraz jakie funkcje sprzętowe są aktywne. Poniżej znajdziesz praktyczny poradnik: jak sprawdzić, czy masz BIOS czy UEFI, jak wejść do ustawień, jak przełączyć tryb Legacy/CSM ↔ UEFI oraz jak przywrócić ustawienia fabryczne – krok po kroku.

1. BIOS vs UEFI – co to jest i czym się różni?

BIOS (Legacy BIOS) w skrócie

Najważniejsze cechy BIOS-u:

• starszy typ oprogramowania układowego,
• ograniczenia dysków (zwykle do 2 TB, tablica partycji MBR),
• klasyczne, tekstowe menu,
• brak natywnego Secure Boot.

UEFI w skrócie

Najważniejsze cechy UEFI:

• obsługa dużych dysków i tablicy partycji GPT,
• graficzny interfejs (często z obsługą myszy),
• funkcje bezpieczeństwa (np. Secure Boot),
• szybszy start na wielu konfiguracjach.

Na współczesnych płytach zwykle nie ma „czystego BIOS-u” – jest UEFI z trybem zgodności (Legacy/CSM).

Podobne

Przewodnictwo kostne – jak działają takie słuchawki i dla kogo są dobre

2026-06-02

Ile waży Apex Legends po aktualizacji i jak zwolnić miejsce na dysku

2026-06-02

Jak zrobić obraz dysku USB i przywrócić go później

2026-06-02

2. Jak sprawdzić, czy system działa w trybie BIOS czy UEFI (w Windows)?

2.1. Przez „Informacje o systemie”

Wykonaj te kroki:

1. Naciśnij Win + R.
2. Wpisz msinfo32 i zatwierdź Enterem.
3. W oknie „Informacje o systemie” wybierz z lewej Podsumowanie systemu.
4. Po prawej odszukaj pozycję Tryb BIOS i sprawdź wskazanie.

Jeśli widzisz Legacy – system działa w trybie BIOS/Legacy. Jeśli widzisz UEFI – system działa w trybie UEFI.

Podobne

5 GHz a 5G – jaka jest różnica i co wpływa na szybkość sieci

2026-06-03

Skróty klawiaturowe Zoom – najważniejsze kombinacje do spotkań

2026-06-02

Czujnik zbliżeniowy w telefonie – jak naprawić błędy ekranu przy rozmowach

2026-06-02

2.2. Po stylu partycjonowania dysku (MBR vs GPT)

Sprawdź styl partycji dysku systemowego:

1. Naciśnij Win + X → wybierz Zarządzanie dyskami.
2. Kliknij prawym przyciskiem dysk systemowy (z literą C) → Właściwości.
3. Przejdź na kartę Woluminy → odczytaj Styl partycji.

MBR jest typowe dla trybu Legacy/BIOS, a GPT wymagane przez „czysty” tryb UEFI z Secure Boot (np. dla Windows 11).

3. Jak wejść do BIOS/UEFI – dwie główne metody

3.1. Klawisz przy starcie komputera

Większość płyt głównych i laptopów pozwala wejść do BIOS/UEFI podczas pierwszego ekranu startowego.

1. Wyłącz komputer całkowicie.
2. Włącz go ponownie.
3. Natychmiast po włączeniu kilkukrotnie naciskaj odpowiedni klawisz – najczęściej Delete (Del) lub F2, czasem F1 czy F10, rzadziej Esc.
4. Na pierwszym ekranie startowym zwykle w rogu pojawia się komunikat informujący o klawiszu wejścia do ustawień, na przykład:

Press Del to enter setup

Jeśli nic nie jest wyświetlone – sprawdź instrukcję płyty głównej lub modelu laptopa.

Podobne

Co to jest VLAN i czym różni się od LAN?

2026-06-02

LibreELEC na Raspberry Pi 4 – instalacja i konfiguracja

2026-06-02

Resizable BAR – co to jest i czy zwiększa wydajność gier

2026-06-02

3.2. Z poziomu Windows 10/11 do UEFI

Windows 10/11 pozwala zrestartować się bezpośrednio do menu UEFI (jeśli płyta wspiera UEFI). Wykonaj: Start → Ustawienia → Aktualizacja i zabezpieczenia → Odzyskiwanie → w sekcji Uruchamianie zaawansowane kliknij Uruchom ponownie teraz. Następnie wybierz: Rozwiąż problemy → Opcje zaawansowane → Ustawienia oprogramowania układowego UEFI → Uruchom ponownie.

Ta metoda działa tylko wtedy, gdy system jest już uruchomiony w trybie UEFI, a nie w czystym Legacy.

4. Przywracanie ustawień fabrycznych BIOS/UEFI

Przywrócenie ustawień domyślnych często rozwiązuje problemy z rozruchem i niestabilnością.

4.1. Reset z poziomu menu BIOS/UEFI

To najprostsza i najbezpieczniejsza metoda:

1. Wejdź do BIOS/UEFI (zgodnie z pkt 3).
2. Odszukaj opcję przywracania ustawień domyślnych, np.:

• Load Setup Defaults,
• Load Optimized Defaults,
• Restore Defaults,
• Load UEFI Defaults.

1. Wybierz ją i potwierdź (zwykle Enter → Yes), a następnie zapisz zmiany klawiszem F10 (Save & Exit).

Po restarcie ustawienia wracają do stanu domyślnego (chyba że producent dostarcza własny profil).

4.2. Reset sprzętowy – zworka lub przycisk CLR_CMOS

Uwaga: wykonuj przy odłączonym zasilaniu. Jeśli nie czujesz się pewnie w pracy wewnątrz komputera – rozważ serwis.

1. Wyłącz komputer i odłącz kabel zasilający.
2. Otwórz obudowę.
3. Na płycie głównej znajdź zworkę opisaną jako CLR_CMOS, CLRTC, JBAT1 lub podobnie, albo dedykowany przycisk resetu CMOS.
4. Jeśli jest przycisk – przytrzymaj go kilka sekund; jeśli jest zworka – przełóż ją na pozycję reset na kilka sekund (lub zewrzyj piny), po czym przywróć pierwotną pozycję.
5. Podłącz zasilanie i uruchom komputer; przy pierwszym starcie wejdź do BIOS/UEFI i zapisz ustawienia domyślne (Load Defaults → F10).

4.3. Wyjęcie baterii CMOS

Gdy brak łatwo dostępnej zworki/przycisku, możesz zresetować ustawienia przez wyjęcie baterii:

1. Wyłącz komputer i odłącz zasilanie.
2. Otwórz obudowę.
3. Znajdź na płycie okrągłą baterię CR2032.
4. Ostrożnie ją wyjmij (zapamiętaj biegunowość „+” i „–”).
5. Odczekaj kilka–kilkanaście minut.
6. Włóż baterię z powrotem.
7. Uruchom komputer i załaduj ustawienia domyślne w BIOS/UEFI.

5. Jak przełączyć tryb BIOS (Legacy/CSM) ↔ UEFI

W BIOS/UEFI znajdziesz ustawienia trybu startu. Najczęstsze warianty to:

• Legacy / CSM / Legacy BIOS – klasyczny tryb,
• UEFI – nowoczesny tryb,
• Legacy & UEFI / UEFI and Legacy – tryb mieszany.

Przełącznik trybu zazwyczaj jest w zakładkach:

• Boot,
• Boot Options,
• Advanced,
• BIOS Features.

5.1. Scenariusz A – przełączenie trybu firmware przed instalacją systemu

Ma sens, gdy dopiero instalujesz system lub podłączasz nowy dysk i chcesz od początku używać GPT/UEFI.

1. Zabezpiecz dane – zmiana trybu i stylu partycji może wymagać formatowania.
2. Wejdź do BIOS/UEFI i przejdź do zakładki Boot.
3. Wyłącz CSM/Legacy Support (jeśli występuje) i ustaw Boot Mode na UEFI lub priorytet UEFI first.
4. Zapisz zmiany (F10, Save & Exit).

Przy nowej instalacji Windows usuń stare partycje na dysku systemowym i pozwól instalatorowi utworzyć nowe (UEFI/GPT). Jeśli był już zainstalowany system w trybie Legacy/MBR, po przełączeniu na UEFI zwykle nie wystartuje.

5.2. Scenariusz B – konwersja działającego Windows z Legacy/MBR na UEFI/GPT bez utraty danych

Operacja jest możliwa narzędziem MBR2GPT (Windows 10 1703+). Wykonaj pełną kopię zapasową ważnych danych przed rozpoczęciem.

Przed konwersją upewnij się, że:

• dysk systemowy jest dyskiem podstawowym (nie dynamicznym),
• na dysku jest wystarczająco wolnego miejsca na partycję EFI (~100 MB),
• posiadasz nośnik instalacyjny Windows na wypadek problemów,
• system działa w trybie Legacy, a dysk ma styl MBR (sprawdź wg pkt 2).

Kroki konwersji (uruchom Wiersz polecenia jako administrator):

1. Walidacja: wpisz mbr2gpt /validate /allowFullOS /disk:0 i sprawdź wynik.
2. Konwersja: jeśli walidacja przebiegła pomyślnie, wpisz mbr2gpt /convert /allowFullOS /disk:0. Narzędzie przekonwertuje dysk z MBR na GPT bez usuwania danych i utworzy partycję EFI.
3. Wejdź do BIOS/UEFI, wyłącz CSM/Legacy, ustaw Boot Mode = UEFI i jako pierwsze urządzenie startowe wybierz Windows Boot Manager.

Po konwersji Windows uruchomi się już w trybie UEFI (sprawdzisz to w msinfo32 → Tryb BIOS: UEFI).

5.3. Przełączenie UEFI → Legacy (CSM)

Potrzebne czasem, gdy musisz uruchomić starszy system lub narzędzie działające wyłącznie w trybie BIOS (np. instalacja Windows 7 na starszym sprzęcie).

1. Wykonaj kopię zapasową danych – przejście na Legacy bywa powiązane z instalacją na MBR.
2. Wejdź do UEFI, wyłącz Secure Boot, włącz CSM/Legacy Support i ustaw Boot Mode na Legacy lub Legacy first.
3. Zapisz zmiany i zainstaluj system w trybie BIOS (instalator utworzy partycje MBR).

Po takim przełączeniu istniejąca instalacja Windows wykonana pod czystym UEFI/GPT zwykle się nie uruchomi do czasu przywrócenia trybu UEFI.

6. Typowe opcje związane z UEFI/BIOS

Oto najczęściej spotykane ustawienia i ich znaczenie:

• Boot Mode / Boot List Option – wybór trybu startu: UEFI, Legacy lub mieszany;
• CSM (Compatibility Support Module) – moduł zgodności z „klasycznym” BIOS-em; włączony = obsługa Legacy;
• Secure Boot – weryfikuje podpis cyfrowy systemu podczas startu i utrudnia uruchomienie nieautoryzowanych systemów;
• Fast Boot – skraca czas startu, pomija część testów sprzętu;
• Boot Priority / Boot Order – definiuje kolejność urządzeń startowych (dysk, pendrive, sieć itp.).

7. Kiedy warto przywrócić domyślne ustawienia BIOS/UEFI?

Przywrócenie ustawień fabrycznych ma sens, gdy:

• komputer przestał się uruchamiać po zmianach (np. OC, napięcia),
• system nie widzi dysku po eksperymentach z trybem AHCI/RAID lub trybem bootowania,
• pojawiają się dziwne restarty, zwłaszcza po błędnej aktualizacji BIOS/UEFI,
• kupujesz używany komputer i chcesz zacząć od „czystej” konfiguracji.

Pamiętaj: reset ustawień przywróci domyślny Boot Mode, co może sprawić, że system zainstalowany w innym trybie nie wystartuje, dopóki go nie dopasujesz.

Dodatkowo wyłączy wszystkie ustawienia OC i niestandardowe konfiguracje (np. ręczne timingi RAM).

8. Praktyczne wskazówki i bezpieczeństwo

Przed zmianami i podczas pracy w BIOS/UEFI trzymaj się tych zasad:

• zanim zmienisz tryb bootowania, sprawdź w msinfo32, w jakim trybie działa system i czy dysk ma styl MBR czy GPT,
• zawsze wykonuj backup danych przed konwersją MBR↔GPT lub reinstalacją,
• zmieniaj tylko jedną rzecz naraz – łatwiej cofnąć problematyczną zmianę,
• po każdej istotnej zmianie sprawdź Boot Order i obecność Windows Boot Manager,
• jeśli komputer nie startuje po zmianach, najpierw przywróć Load Defaults w BIOS/UEFI,
• w ostateczności użyj zworki/przycisku CLR_CMOS lub wyjmij baterię CMOS,
• aktualizuj UEFI/BIOS wyłącznie z zaufanego źródła i zgodnie z instrukcją producenta.

9. Skrócona ściąga – najważniejsze ścieżki i komendy

Poniższa tabela zbiera najważniejsze operacje w jednym miejscu: